Μαστοδυνία ονομάζεται κάθε δυσάρεστη αίσθηση που μπορεί μία γυναίκα να νιώσει στον μαστό της. Άλλες θα το περιγράψουν σαν κάψιμο, άλλες σαν τράβηγμα, σαν πίεση, σαν βελονιές ή σαν βάρος. Θα τη νιώθουν είτε μόνο στον μαστό, είτε και σε περιοχές πέριξ του μαστού. Μπορεί να τη νιώθουν στην περίοδο μόνο ή και σε άσχετα σημεία του κύκλου. Το βασικό που πρέπει να γνωρίζουμε είναι ότι ο πόνος στον μαστό συνήθως δεν είναι ενδεικτικός σημαντικών προβλημάτων και κακοήθειας.

Θεωρείται ότι η μαστοδυνία δημιουργείται από τη συμφόρηση του μαστού, ξεκινώντας από μια απλή ορμονική ανισορροπία λόγω οιστρογονικής υπερέκκρισης ή προγεστερονικής ανεπάρκειας του ωχρού σωματίου. Είναι πιθανό η οιστρογονο-προγεστερονική ανισορροπία να είναι υποκλινική και να εκφράζεται μόνο στο επίπεδο μαστού.

Ο κυκλικός πόνος του μαστού μπορεί να σχετίζεται και με την λήψη αντισυλληπτικών, ορισμένων αντικαταθλιπτικών σκευασμάτων ή και φυτικών συμπληρωμάτων διατροφής (όπως το Ginseng). Το άγχος μπορεί να κάνει τον πόνο εντονότερο.

Το άλγος παρουσιάζεται ανεξάρτητα από την έμμηνο ρύση και είναι εντοπισμένο. Συνήθως συνδέεται με απότομη αύξηση του μεγέθους μιας κύστης ή ρήξη αυτής. Η θεραπεία στην μη κυκλική μασταλγία είναι η απώλεια σωματικού βάρους, η λήψη βιταμινών Β1 και Β6, ο περιορισμός της λήψης καφείνης και τα NSAIDs. Η ανταπόκριση στην θεραπεία είναι μερική.

Η ασθενής πρέπει να αυτοεξετάζεται και να ενημερώνει τον ιατρό της για κάθε αλλαγή. Η εξέταση των μαστών της ασθενούς από την ίδια σε τακτική μηνιαία βάση έχει στην πραγματικότητα μεγάλη αξία χωρίς αυτό να αντικαθιστά την ιατρική εξέταση.

Μια μαστογραφία ένα χρόνο μετά και η περαιτέρω ετήσια επανάληψη των μαστογραφιών είναι συνάρτηση της κλινικής και ακτινολογικής εξέλιξης των ινοκυστικών αλλοιώσεων του μαστού.

Το υπερηχογράφημα έχει θέση ολοένα και πιο σημαντική, λόγω της αυξημένης ειδικότητας στο χαρακτηρισμό των αλλοιώσεων και στην απουσία ακτινοβολίας.

Η παρακέντηση είτε η βιοψία, συνιστάται σε συνάρτηση με τα κλινικά και ακτινολογικά ευρήματα.

Τέλος, η υποδόριος μαστεκτομή ή η μαστεκτομή με αποκατάσταση σε ένα χρόνο αν και εξεζητημένες ως θεραπευτικές μέθοδοι, προτείνονται σε ασθενείς υψηλού κινδύνου για ανάπτυξη καρκίνου του μαστού.

Η κυκλική μαστoδυνία και γενικά οι καλοήθεις μαστοπάθειες εξαφανίζονται στην εμμηνόπαυση. Η εξαφάνιση αυτή συχνά προηγείται μιας επιδείνωσης κατά τη διάρκεια της προεμμηνόπαυσης, λόγω της ορμονικής διαταραχής που χαρακτηρίζει την περίοδο αυτή. Συνιστάται η παρακολούθηση της μαστoδυνίας μετά την εμμηνόπαυση μια κι είναι πιθανό να προηγείται της ανάπτυξης κακοήθειας επί εδάφους ενός ινοκυστικού μαστού.